Tepelkloven herkennen en tips: zo voed je weer zonder pijn

Voeden zou een van die rustige, warme momentjes moeten zijn. Maar als je tepels pijn doen, zet je je bij elke voeding schrap en zie je het volgende moment misschien al met tegenzin aankomen. Voor wie net begonnen is met borstvoeding of zich er nog op voorbereidt, zijn pijnlijke of kapotte tepels een van de meest voorkomende klachten. Vragen als ‘is deze pijn normaal?’, ‘kan ik wel gewoon doorgaan?’ en ‘gaat dit ooit over?’ horen daarbij.

Gelukkig zijn tepelkloven meestal goed te behandelen. Zodra je de oorzaak achterhaalt en aanpakt, kunnen de tepels vaak snel herstellen. In veel gevallen kun je ondertussen gewoon borstvoeding blijven geven. Het is daarbij belangrijk om niet alleen de huid te verzorgen, maar ook te kijken naar bijvoorbeeld de aanlegtechniek en de houding tijdens het voeden. Bij Natalis denken we graag met je mee, met persoonlijk advies en zorgvuldig geselecteerde borstvoedingsproducten die het voeden comfortabeler kunnen maken. In dit artikel lees je hoe je een beginnende tepelkloof herkent, waardoor tepelkloven ontstaan, wat je kunt doen om ze te laten genezen en hoe je nieuwe kloven voorkomt.

Wat tepelkloven precies zijn

Tepelkloven zijn kleine wondjes of scheurtjes aan of rondom je tepel. Het is eigenlijk een verzamelnaam voor beschadigingen van de tepelhuid, die flink pijn kunnen doen en soms een beetje bloeden. Soms zie je ze meteen, als een scheurtje of wondje met een korstje. Soms merk je ze pas doordat er wat bloed in de melk komt tijdens het voeden of kolven. Je bent zeker niet de enige: tepelkloven zijn een van de meestvoorkomende borstvoedingsklachten, en ze ontstaan meestal in de eerste week, als jij en je baby het aanleggen nog aan het oefenen zijn en je tepels nog moeten wennen aan het voeden. Ze horen bij de drukke eerste periode na de bevalling, waarin je lichaam sowieso volop bezig is met herstellen na de bevalling.

Zo herken je een (beginnende) tepelkloof

In de eerste dagen dat je voedt, zijn gevoelige tepels heel normaal. Je tepels zijn de zuigkracht van je baby nog niet gewend en onder invloed van hormonen zijn ze wat prikkelbaarder. Ligt je baby goed aan, dan zakt die gevoeligheid meestal snel weg en wordt voeden comfortabel. Borstvoeding hoort namelijk geen pijn te doen.

Blijft de pijn tijdens de hele voeding aanhouden, wordt hij juist erger, of voel je ook tussen de voedingen door een stekende of branderige pijn? Dan is er waarschijnlijk sprake van een tepelkloof. Op de tepel of tepelhof zie je dan vaak kleine streepjes, putjes of scheurtjes, soms met een korstje of een beetje bloed. Een veelgebruikte vuistregel: na de eerste 1 tot 2 weken zou voeden niet meer pijnlijk moeten zijn. Houdt de pijn aan, dan is dat een signaal om er iets aan te doen, niet om doorheen te bijten.

Hoe ontstaan tepelkloven?

Verreweg de belangrijkste oorzaak is dat je baby niet goed aan de borst ligt. Neemt je baby alleen het tepeltje in zijn mondje in plaats van een flinke hap met een deel van de tepelhof erbij, dan komt de tepel te veel vooraan te liggen en schuurt hij tegen het gehemelte. Juist daardoor kunnen kloofjes ontstaan. Zeker in het begin, wanneer jullie samen nog aan het oefenen zijn, kan het aanleggen een keer minder goed gaan. Soms is dat al genoeg om de huid te beschadigen.

Toch ligt de oorzaak niet altijd alleen bij de aanlegtechniek. Een te kort tongriempje kan het bijvoorbeeld moeilijker maken voor je baby om goed aan te happen. Ook kolven kan de tepels beschadigen wanneer de zuigkracht te hoog staat of het borstschild niet goed past. Daarnaast maken een droge of gevoelige huid, een slecht zittende bh en zoogkompressen die te lang vochtig blijven de tepels kwetsbaarder. Blijven de klachten aanhouden of zie je witte plekjes in het mondje van je baby, dan kan er sprake zijn van spruw. In dat geval is het belangrijk dat zowel jij als je baby wordt behandeld.

Zo laat je een tepelkloof sneller genezen

De belangrijkste stap is meteen ook de meest logische: haal de oorzaak weg. Zolang de aanlegtechniek niet klopt, blijven de kloofjes terugkomen, hoe goed je ze ook verzorgt. Laat daarom een lactatiekundige of je kraamverzorgende met je meekijken naar de houding en het aanhappen. Vaak maakt een kleine aanpassing al een wereld van verschil.

Naast het aanpakken van de oorzaak kun je het voeden op een aantal manieren minder pijnlijk maken en je tepels wat meer rust geven. Begin bijvoorbeeld met de minst gevoelige borst. Zodra de melk is toegeschoten, kun je je baby aan de pijnlijke kant aanleggen, omdat er dan vaak minder krachtig gezogen hoeft te worden. Het kan daarnaast helpen om vaker en korter te voeden, zodat je baby rustiger drinkt en minder hard aanhapt. Door regelmatig van voedingshouding te wisselen, voorkom je bovendien dat steeds dezelfde plek op de tepel wordt belast. Heb je veel pijn, dan kun je volgens Thuisarts tijdens de borstvoedingsperiode paracetamol gebruiken.

Voor de huid zelf werkt vochtige wondgenezing het best. Volgens La Leche League houdt gezuiverde lanoline de tepel soepel, voorkomt het uitdroging en laat het wondje mooier en sneller genezen. Je hoeft de lanoline voor het voeden niet te verwijderen. Hydrogelkompressen kunnen daarnaast verkoeling geven en helpen de wond dicht te laten gaan zonder dat er een korstje ontstaat dat bij het voeden weer openscheurt.

Dat betekent niet dat je tepels voortdurend nat moeten blijven. Was ze daarom maximaal één keer per dag met alleen water en gebruik geen zeep, omdat dit de huid verder kan uitdrogen. Vervang natte zoogkompressen op tijd, zodat de huid niet langdurig vochtig blijft en opnieuw geïrriteerd raakt.

Blijven voeden of tijdelijk kolven?

Je hoeft echt niet meteen te stoppen met borstvoeding, ook al voelt dat soms de enige uitweg. Met de juiste aanpak knappen de meeste tepels binnen een paar dagen alweer op. Krijgt je baby een beetje bloed uit een kloofje binnen en spuugt hij dat later uit? Dat ziet er naar uit, maar het kan geen kwaad voor zijn gezondheid.

Is voeden echt te pijnlijk, dan kan tijdelijk kolven met een borstkolf uitkomst bieden. Zo krijgt je baby toch jouw melk uit een flesje en geef je je tepels even rust. Is de ene borst er beter aan toe dan de andere, voed dan aan de minst pijnlijke kant en kolf de andere. Zet de kolf op een zachte stand en let op een goed passend borstschild, want een verkeerde maat of te veel zuigkracht maakt het juist erger. Met de hand kolven is vaak nog zachter voor je tepels. Kolf vaak genoeg om je melkproductie op peil te houden, en leg je baby weer aan zodra de wondjes voldoende genezen zijn.

En mocht het je allemaal te veel worden: het is ook oké om te stoppen of over te stappen, als dat de keuze is die bij jou en je baby past. Neem zo’n beslissing rustig, en niet in een opwelling van pijn.

Zo voorkom je (nieuwe) tepelkloven

Voorkomen begint en eindigt bij goed aanleggen. Zorg dat je baby zijn mondje wijd opent en een grote hap neemt, met de tepel diep in het mondje en een deel van de tepelhof erbij. Zo ligt de tepel achter in de mond, uit de buurt van wrijving. Leg aan op verzoek, dus zodra je baby honger heeft, want een rustige baby hapt netter aan dan een uitgehongerde.

Vraag in de eerste dagen gerust hulp bij het aanleggen, bijvoorbeeld aan je kraamverzorgende of verloskundige. Dat is een van de beste investeringen die je kunt doen: een kleine correctie nu voorkomt vaak een hoop pijn later.

Wanneer het slim is om hulp te halen

Veel tepelkloven los je thuis op, maar soms is een expert erbij verstandig. Blijft de pijn aanhouden, twijfel je over de aanlegtechniek of heb je diepe, bloedende kloven? Dan helpt een lactatiekundige je verder met een grondige blik op de houding en het aanhappen. Ook je verloskundige, kraamverzorgende, het consultatiebureau en het Voedingscentrum kunnen je de weg wijzen.

Bel je huisarts wanneer je je grieperig voelt, koorts krijgt of een rode, warme en pijnlijke plek in je borst opmerkt. Dat kunnen signalen zijn van een borstontsteking. Ook bij een vermoeden van spruw is het verstandig om advies te vragen, bijvoorbeeld wanneer je baby witte plekjes in de mond heeft of jij last blijft houden van een stekende pijn. Omdat spruw gemakkelijk kan worden overgedragen, moeten jij en je baby meestal allebei worden behandeld. Merk je dat de pijn ervoor zorgt dat je erg tegen het voeden opziet of dat het invloed heeft op hoe je je voelt? Bespreek dit dan ook met een zorgverlener. Je hoeft hier niet alleen mee te blijven rondlopen.

Met een gerust hart verder voeden

Tepelkloven voelen op het moment zelf als een flinke drempel, maar met de juiste aanpak, en vooral goed aanleggen, herstellen ze bijna altijd. Zo kun je het voeden weer gaan zien zoals het bedoeld is: een rustig momentje samen. Wees vooral ook lief voor jezelf, want je lijf levert in deze periode topwerk.

Kun je wat hulp gebruiken bij de verzorging, of twijfel je welke producten fijn zijn? Onze baby- en kraamartikelen kiezen we zorgvuldig uit op veiligheid en comfort, je krijgt persoonlijk advies van echte mensen in plaats van een chatbot, en als partner van alle Nederlandse zorgverzekeraars zijn we al sinds 1992 een vertrouwd adres in de kraamzorg. Bestel je op een werkdag vóór 14:00 uur, dan gaat je pakket diezelfde dag nog de deur uit, zodat je snel weer comfortabel verder kunt.

Veelgestelde vragen over tepelkloven

Hoe lang duren tepelkloven?

Dat verschilt per situatie. Zodra het aanleggen beter gaat, kan de pijn al binnen een paar dagen afnemen. Een oppervlakkig wondje geneest vaak snel, terwijl een diepe kloof 2 tot 3 weken nodig kan hebben om helemaal dicht te gaan, ook nadat de oorzaak is opgelost.

Wat is de beste zalf tegen tepelkloven?

Er is geen wonderzalf, want het belangrijkste blijft de oorzaak aanpakken. Als verzorging wordt gezuiverde lanoline het meest gebruikt: die houdt de huid soepel en bevordert de genezing, en je hoeft hem voor het voeden niet te verwijderen. Hydrogelkompressen zijn een fijn alternatief dat ook verkoelt.

Helpt een natuurlijk middel tegen tepelkloven?

Een paar druppels moedermelk over je tepel wrijven en even laten drogen kan een lichte gevoeligheid verzachten, maar bij een echt wondje doet het weinig. Voor kloven zelf werkt vochtige wondgenezing met lanoline beter. En het allerbelangrijkste natuurlijke middel is en blijft een goede aanlegtechniek.

Moet ik doorgaan met kolven als mijn tepels gescheurd zijn?

Als voeden te pijnlijk wordt, kun je tijdelijk kolven om je tepels rust te geven en toch melk te blijven geven. Kolf dan wel vaak genoeg om je productie op peil te houden, gebruik een goed passend borstschild op een zachte stand, en leg je baby weer aan zodra de wondjes voldoende genezen zijn.

Krijgt mijn baby genoeg voeding als het voeden pijn doet?

Meestal wel. Zolang je baby goed drinkt, plast en poept en aankomt, krijgt hij genoeg binnen. Twijfel je, of drinkt je baby duidelijk minder door de pijn? Leg dat dan voor aan je verloskundige, het consultatiebureau of een lactatiekundige.