Misselijkheid tijdens de zwangerschap: wat is normaal en wat helpt?

Die golf van misselijkheid die je zomaar overvalt, de tegenzin bij geuren die je normaal juist lekker vindt, of het gevoel dat je de hele dag net niet helemaal lekker bent: veel zwangere vrouwen herkennen het maar al te goed. Misselijkheid hoort bij de meest voorkomende klachten aan het begin van de zwangerschap, en toch roept het vaak vragen op. Is dit normaal? Hoe lang duurt het nog? En kan ik er zelf iets aan doen?

Bij de meeste vrouwen zijn de klachten vervelend maar onschuldig, en verdwijnen ze vanzelf weer. In deze blog lees je waarom je misselijk wordt, wanneer het begint en meestal het ergst is, wat kan helpen, en wanneer het verstandig is om contact op te nemen met je verloskundige of huisarts.

Misselijkheid begint vaak rond week 6

Bij de meeste vrouwen begint de misselijkheid rond week 6 van de zwangerschap. Handig om te weten: de zwangerschapsduur wordt geteld vanaf de eerste dag van je laatste menstruatie, en de bevruchting vindt ongeveer 2 weken daarna plaats. Week 6 komt dus neer op zo’n 4 weken na de bevruchting. Sommige vrouwen voelen zich zelfs al een beetje misselijk voordat een test de zwangerschap bevestigt. Dat de klachten juist in deze periode opkomen, heeft te maken met de sterke hormonale veranderingen in je lijf, en dan vooral de stijging van het zwangerschapshormoon hCG.

Wanneer is het het ergst, en hoe lang duurt het?

De misselijkheid is meestal het hevigst rond week 9, precies wanneer je hCG-waarde op zijn hoogst is. Daarna neemt het bij de meeste vrouwen af, en rond week 12 zijn de klachten vaak een stuk minder of helemaal weg. Bij een deel van de vrouwen duurt het wat langer, tot ergens tussen week 12 en 20. Dat de klachten meestal na week 12 minder worden, is dus heel gewoon.

De term ‘ochtendmisselijkheid’ is eigenlijk misleidend. Je kunt er ’s ochtends het meest last van hebben, maar net zo goed ’s middags, ’s avonds of de hele dag door. Dat verschilt per vrouw, en al die varianten zijn normaal. Neemt je misselijkheid na een tijdje af? Dan is dat meestal simpelweg een teken dat je verder bent in je zwangerschap, niet dat er iets mis is.

Waardoor je misselijk wordt

De precieze oorzaak van zwangerschapsmisselijkheid is niet helemaal bekend. Wel weten we dat de hormonale veranderingen een grote rol spelen: je maakt meer oestrogeen aan en het hCG stijgt flink. Daarnaast zijn er dingen die de misselijkheid kunnen uitlokken of verergeren. Veelgenoemde triggers zijn een lege maag, bepaalde geuren (zoals eten, koffie of sigarettenrook), vet of zwaar eten, en vermoeidheid. Ben je zwanger van een tweeling of meerling, dan is je hCG-waarde hoger en heb je vaak meer last. Ook als je moeder of zus er last van had, of als je het in een vorige zwangerschap had, is de kans groter.

Wat helpt tegen misselijkheid?

Gelukkig kun je zelf een heleboel doen om je wat beter te voelen. Deze tips helpen veel vrouwen door de dag:

• Eet vaker kleine beetjes en zorg dat je maag niet leeg raakt, want een lege maag maakt de misselijkheid vaak erger.
• Begin de dag rustig: neem al voor het opstaan iets kleins en droogs, zoals een cracker, beschuit of rijstwafel.
• Kies licht verteerbaar eten en vermijd vette, zware of sterk gekruide maaltijden.
• Probeer gember, bijvoorbeeld verse gember in de thee, verwerkt in je eten, of als gemberthee of gembertabletten.
• Drink genoeg, verspreid over de dag en in kleine slokjes. Eet en drink niet te veel tegelijk, want dat geeft snel een vol gevoel.
• Vermijd geuren waar je niet tegen kunt en zorg voor voldoende frisse lucht.
• Neem genoeg rust, want vermoeidheid maakt de misselijkheid vaak erger.

Blijf ook eten en drinken als je weinig trek hebt, al is het maar in kleine hoeveelheden, zodat je lichaam voldoende binnenkrijgt. Helpt dit onvoldoende en heb je er echt veel last van? Dan bestaan er medicijnen die veilig zijn tijdens de zwangerschap. Je verloskundige of huisarts kan die voorschrijven en met je meedenken.

Is misselijkheid een teken van een goede zwangerschap?

Deze vraag speelt bij veel vrouwen, en het antwoord vraagt om nuance. Misselijkheid hangt samen met het zwangerschapshormoon hCG, en onderzoek laat zien dat vrouwen met misselijkheid gemiddeld een wat kleinere kans op een miskraam hebben. In die zin kun je het zien als een geruststellend signaal dat je lichaam volop met de zwangerschap bezig is.

Maar het omgekeerde geldt niet, en dat is belangrijk om te weten. Weinig of geen misselijkheid betekent niet dat er iets mis is. Zo’n 20 tot 25 procent van de zwangere vrouwen is nauwelijks of niet misselijk en maakt een volkomen gezonde zwangerschap door. En dat je klachten na verloop van tijd afnemen, hoort er juist bij naarmate je verder komt. Uit je misselijkheid, of het ontbreken ervan, kun je dus geen harde conclusies trekken over hoe je zwangerschap verloopt. Maak je je zorgen, bespreek het dan gerust met je verloskundige.

Wat misselijkheid wel en niet zegt over het geslacht

Een hardnekkig verhaal is dat hevige misselijkheid zou wijzen op een meisje. Er is inderdaad onderzoek dat een klein statistisch verband vond tussen zeer ernstige misselijkheid en het krijgen van een meisje. Maar zo’n gemiddelde over grote groepen zegt niets over jouw zwangerschap: uit je misselijkheid kun je het geslacht van je baby niet afleiden. Wil je het echt weten, dan kom je daar pas achter via de 20 wekenecho of een NIPT-test. Zie het dus vooral als een leuk praatje, niet als een voorspelling.

Wanneer het verstandig is om hulp te zoeken

De meeste misselijkheid hoef je alleen maar uit te zitten, hoe vervelend ook. Toch is het soms goed om aan de bel te trekken. Neem dezelfde dag contact op met je verloskundige of huisarts als je bijna niets meer binnenhoudt of blijft overgeven, of als je tekenen van uitdroging merkt. Denk aan weinig plassen (minder dan 4 keer per dag) met donkere urine, steeds veel dorst, duizeligheid, het gevoel dat je flauwvalt, of dat je niet meer helder kunt nadenken.

Bij een klein deel van de vrouwen, ongeveer 2 tot 6 procent, is de misselijkheid zo heftig dat er sprake is van hyperemesis gravidarum. Dat vraagt om behandeling, soms met vocht via een infuus in het ziekenhuis. Goed om te weten: je baby heeft hier meestal weinig last van, want je lichaam zorgt ervoor dat je kindje krijgt wat het nodig heeft. De behandeling is er vooral op gericht om jou weer op te knappen. Je hoeft hier echt niet alleen mee te blijven zitten, en ook voor steun van vrouwen die hetzelfde meemaken kun je terecht, bijvoorbeeld bij Stichting ZEHG.

Met begrip komt de rust vaak vanzelf

Misselijkheid in de zwangerschap is vervelend, maar meestal ongevaarlijk en tijdelijk. Als je begrijpt waar het vandaan komt, weet wat je zelf kunt doen en herkent wanneer je even moet overleggen, geeft dat vaak al een hoop rust. Luister naar je lichaam, wees mild voor jezelf, en weet dat deze periode echt weer voorbijgaat. Twijfel je of maak je je zorgen over jouw situatie? Overleg dan altijd met je verloskundige of huisarts, want dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk advies.

Zit je met vragen over je zwangerschap of de kraamtijd? Bij Natalis staan we sinds 1992 klaar voor jonge en aanstaande ouders, met persoonlijk advies van echte mensen en zorgvuldig geselecteerde producten. Meer lezen over zwangerschap en de eerste tijd met je baby? Dat vind je in onze blogs.